وقتی سکوت فریاد می‌شود

پایگاه عصر اتحاد- منوچهربرون: گاهی یک جمله کوتاه، سنگین‌تر از صدها خبر و گزارش بر دل انسان می‌نشیند. در یکی از نشست‌های ادبی، جای یکی از دوستان شاعر و نویسنده خالی بود. پس از احوال‌پرسی، علت غیبتش را جویا شدیم. با اندوهی آشکار گفت: «در شهرستان، مراسم جوانی از آشنایان بود که پس از اختلاف با پدرش، جان خود را از دست داد.» این خبر، فضای جلسه را در سکوتی تلخ فرو برد؛ سکوتی که پرسش‌های فراوانی را در ذهن هر شنونده برمی‌انگیخت. خودکشی را نمی‌توان تنها به یک اختلاف خانوادگی یا یک حادثه ناگهانی نسبت داد. این پدیده تلخ، معمولاً حاصل درهم‌تنیدگی عوامل گوناگون فردی، خانوادگی، اجتماعی، اقتصادی و گاه مشکلات سلامت روان است. هرگاه فشارهای زندگی بر توان تحمل یک انسان غلبه کند و راهی برای گفت‌وگو، حمایت و امید باقی نماند، ممکن است تصمیم‌هایی تلخ و جبران‌ناپذیر شکل بگیرد. در سال‌های اخیر، افزایش آسیب‌های اجتماعی، بیکاری، نگرانی از آینده، مشکلات اقتصادی، فشارهای تحصیلی، اختلاف‌های خانوادگی، کم‌رنگ شدن گفت‌وگوی صمیمانه میان اعضای خانواده و کاهش مهارت‌های حل مسئله، همگی به عواملی تبدیل شده‌اند که آرامش روانی بسیاری از نوجوانان و جوانان را تهدید می‌کنند. در چنین شرایطی، بیش از هر زمان دیگری باید به سلامت روان جامعه توجه شود. خانواده، نخستین پناهگاه انسان است. اگر خانه، به جای آنکه محل گفت‌وگو و همدلی باشد، به میدان قضاوت، سرزنش یا فشار تبدیل شود، فاصله میان نسل‌ها عمیق‌تر خواهد شد. جوانان بیش از آنکه به نصیحت‌های طولانی نیاز داشته باشند، به شنیده شدن، درک شدن و احساس امنیت عاطفی احتیاج دارند. از سوی دیگر، آموزش مهارت‌های زندگی نباید تنها به کتاب‌های درسی محدود شود. مدارس، دانشگاه‌ها، رسانه‌ها، مراکز فرهنگی و سازمان‌های مردم‌نهاد می‌توانند با آموزش مهارت‌هایی مانند مدیریت هیجان، گفت‌وگوی مؤثر، حل تعارض، تاب‌آوری و شیوه‌های درخواست کمک، نقش مهمی در پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی ایفا کنند. سلامت روان، همان‌قدر اهمیت دارد که سلامت جسم و نیازمند سرمایه‌گذاری و برنامه‌ریزی جدی است. رسانه‌ها نیز مسئولیتی بزرگ بر عهده دارند. پرداختن به این موضوع باید همراه با دقت، مسئولیت‌پذیری و رویکرد آموزشی باشد؛ نه با هیجان‌آفرینی یا ساده‌سازی مسئله. هدف از طرح این آسیب، ایجاد آگاهی، تقویت فرهنگ گفت‌وگو و تشویق جامعه به حمایت از یکدیگر است. هیچ جوانی نباید احساس کند که در برابر مشکلات زندگی تنها مانده است. هر جامعه‌ای که شنیدن را بیاموزد، مهربانی را گسترش دهد و دست یاری به سوی نسل جوان دراز کند، می‌تواند از بسیاری از تراژدی‌های خاموش جلوگیری کند. شاید مهم‌ترین درس این حادثه، ضرورت بازگشت به فرهنگ گفت‌وگو باشد؛ گفت‌وگویی که در آن، به جای قضاوت، فهم متقابل بنشیند و به جای فاصله، محبت و همراهی شکل بگیرد. جامعه‌ای که امید را در دل جوانان زنده نگه دارد، آینده‌ای روشن‌تر خواهد ساخت و اجازه نخواهد داد سکوت، جای فریادهای ناگفته را بگیرد.