پایگاه عصر اتحاد – منوچهربرون : انگار دیگر به رانندگی در جادههای مرگ عادت کردهایم؛ به دیدن خودروهای مچالهشده، شنیدن خبر جانباختن مسافران و خواندن آمارهایی که هر روز از گوشهای از کشور منتشر میشوند. تصادفها میآیند و میروند، چند روزی فضای رسانهها را تحت تأثیر قرار میدهند، خانوادههایی را در سوگ مینشانند و پس از مدتی، حادثهای دیگر جای حادثه قبلی را میگیرد. گویی مرگ در جادهها به بخشی از زندگی روزمره ما تبدیل شده است؛ اتفاقی تلخ که به جای حساسیت اجتماعی، به تدریج به یک خبر تکراری بدل میشود.
اما خطرناکتر از خود تصادف، عادی شدن آن در ذهن جامعه است. وقتی آمار جانباختگان و مجروحان دیگر تکاندهنده نیست، وقتی هر حادثه فقط چند ساعت در صدر خبرها قرار میگیرد و وقتی خانوادهها با اضطراب راهی سفر میشوند، باید پذیرفت که مسئله فراتر از یک خطای رانندگی یا یک اتفاق پیشبینینشده است. ما با مسئلهای جدی در حوزه ایمنی، مدیریت حملونقل و توسعه زیرساختها روبهرو هستیم.
در برنامهریزی و توسعه حملونقل، سه ضلع اساسی وجود دارد: انسان، وسیله نقلیه و جاده. این سه ضلع در کنار یکدیگر معنا پیدا میکنند و هرگونه ضعف در یکی از آنها میتواند ایمنی سفر را به خطر بیندازد. با این حال، در بسیاری از بررسیها و اظهارنظرهای پس از تصادفات، بیشترین تأکید بر عامل انسانی است؛ سرعت غیرمجاز، سبقت خطرناک، خستگی، خوابآلودگی و بیتوجهی راننده. بیتردید رفتار رانندگان نقش مهمی در وقوع حوادث دارد و آموزش، فرهنگسازی و قانونمداری باید جدی گرفته شود؛ اما آیا میتوان همه بار مسئولیت را بر دوش راننده گذاشت؟
رانندهای که در جادهای غیراستاندارد، با عرض کم، پیچهای خطرناک، روشنایی ناکافی، شانه نامناسب، خطکشی محو و علائم هشداردهنده ناقص حرکت میکند، در شرایطی برابر با رانندهای که از یک مسیر ایمن و استاندارد عبور میکند، قرار ندارد. گاهی یک نقص مهندسی، یک تقاطع ناایمن یا نبود حفاظ مناسب در کنار جاده میتواند پیامد یک اشتباه انسانی را از یک حادثه کوچک به فاجعهای جبرانناپذیر تبدیل کند.
از سوی دیگر، وضعیت ناوگان حملونقل نیز اهمیت فراوانی دارد. خودرویی که از نظر فنی، ترمز، لاستیک، سیستم روشنایی یا تجهیزات ایمنی دچار نقص است، میتواند خطری جدی برای سرنشینان و دیگر کاربران جاده باشد. نمیتوان از راننده انتظار داشت همه مسئولیت ایمنی را بر عهده بگیرد، اما درباره کیفیت خودرو، نظارت فنی، استانداردهای تولید و فرسودگی ناوگان پرسشی مطرح نکند.
بنابراین، کاهش تصادفات نیازمند نگاهی جامع و فراتر از توصیههای تکراری است. آموزش رانندگان باید با اصلاح نقاط حادثهخیز، توسعه جادههای استاندارد، نظارت مستمر بر وضعیت فنی خودروها، بهبود سامانههای امداد و نجات و استفاده از فناوریهای هوشمند همراه شود. ایمنی جادهای تنها با نصب چند تابلو یا برگزاری چند برنامه فرهنگی محقق نمیشود؛ ایمنی حاصل یک زنجیره بههمپیوسته از طراحی درست، نظارت مؤثر، مدیریت مسئولانه و رفتار آگاهانه است.
در این میان، مسئولیت دستگاههای متولی نیز باید روشن باشد. شناسایی نقاط پرخطر، انتشار اطلاعات دقیق درباره حوادث، تعیین اولویتهای اصلاحی و اعلام برنامه زمانبندی برای رفع مشکلات، از ضرورتهای مدیریت جادهای است. مردم حق دارند بدانند چرا برخی مسیرها همچنان حادثهخیزند، چه اقداماتی برای ایمنسازی آنها انجام شده و چه زمانی قرار است مشکلاتشان برطرف شود. آمار تصادفات نباید فقط برای اعلام تعداد کشتهها و مجروحان منتشر شود؛ این آمار باید مبنای تصمیمگیری، تخصیص اعتبار و ارزیابی عملکرد دستگاهها باشد.
خوزستان نیز از این قاعده مستثنا نیست. استانی با گستره جغرافیایی وسیع، مسیرهای پرتردد، فعالیتهای صنعتی و اقتصادی و رفتوآمد مستمر خودروهای سبک و سنگین، بیش از بسیاری از مناطق به شبکه جادهای ایمن و متناسب با نیازهای خود احتیاج دارد. توسعه راهها، ایمنسازی محورهای ارتباطی و رسیدگی به مسیرهای حادثهخیز، صرفاً یک مطالبه عمرانی نیست؛ مسئلهای مستقیم با جان و امنیت شهروندان و آینده اقتصادی استان دارد.
باید از خود بپرسیم چرا در بسیاری از مواقع، پس از وقوع یک حادثه مرگبار، تازه توجهها به یک پیچ خطرناک، یک مسیر غیراستاندارد یا یک نقطه حادثهخیز جلب میشود؟ چرا پیش از آنکه خانوادهای داغدار شود، برای اصلاح این نقاط اقدام نمیکنیم؟ آیا هزینه پیشگیری از تصادف بیشتر از هزینههای انسانی، اجتماعی و اقتصادی آن است؟
هر تصادف فقط یک عدد در جدول آمار نیست؛ پشت هر عدد، انسانی با آرزوها و مسئولیتها، خانوادهای چشمانتظار و آیندهای ناتمام قرار دارد. از دست رفتن یک جان، با هیچ گزارش و وعدهای جبران نمیشود.
شاید زمان آن رسیده باشد که به جای تکرار هشدارهای کلیشهای و مقصر دانستن یک ضلع از زنجیره حملونقل، هر سه ضلع را همزمان ببینیم: انسان مسئول، وسیله نقلیه ایمن و جاده استاندارد. هیچکدام جای دیگری را نمیگیرد و غفلت از هرکدام، هزینهای سنگین بر جامعه تحمیل میکند.
نباید به جادههای مرگ عادت کنیم؛ جاده برای رسیدن است، نه برای به جا گذاشتن خاطره آخرین سفر.
























